Blogging Gadgets











حه‌ڕاميه‌تى گۆرانى و مۆسيقا
سەردان :
٢٩٤٧
     &  
فۆنت :
+
&
-

حه‌ڕاميه‌تى گۆرانى و مۆسيقا

گوێگرتن له‌ مۆسيقا و گۆرانى حه‌ڕامه‌ به‌ به‌ڵگه‌ى قورئان و فه‌رمووده‌ صحيحه‌كانى پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) ، وه‌ هيچ جياوازى نيه‌ له‌ نێوان ئه‌و مۆسيقايه‌ى سۆفى و حيزبه‌ ئيسلاميه‌كان لێى ده‌ده‌ن و ئه‌وه‌ى غه‌يرى ئه‌وان لێى ده‌ده‌ن ، به‌ پشتيوانى خواى گه‌وره‌ به‌ڵگه‌كان ده‌خه‌ينه‌ڕوو بۆ چاو ڕۆشنكردنه‌وه‌ى موسوڵمانان سه‌باره‌ت به‌م بابه‌ته‌ .

به‌ڵگه‌كانى قورئانى پيرۆز

به‌ڵگه‌ى يه‌كه‌م

قال تعالي: {وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِى لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًا أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ } [لقمان: 6] . واته‌ : هه‌ندێك له‌ خه‌ڵكى هه‌ن قسه‌ى بێ خێر و بێ مانا ده‌كڕن (وه‌ك گۆرانى و مۆسيقا) بۆ ئه‌وه‌ى خۆى و كه‌سانى تريش له‌ ڕێبازى خواى گه‌وره‌ گومڕا بكات ، بێ ئه‌وه‌ى هه‌ست بكا به‌ مه‌ترسى كاره‌كه‌ى و بزانێت چ كه‌تنێك ده‌كات به‌خۆى و خه‌ڵكى ، ئه‌و شته‌ بێ كه‌ڵك و بێ نرخانه‌ ده‌كڕێت بۆ ئه‌وه‌ى گاڵته‌ به‌ په‌يام و ڕێبازى خوا بكات ، ئا ئه‌وانه‌ سزا و تۆڵه‌يه‌كى ڕيسوا كه‌ر و ئابڕووبه‌ر چاوه‌ڕێيانه‌ .

ـ له‌ ته‌فسيرى ئه‌م ئايه‌ته‌ پيرۆزه‌دا عبدالله ى كوڕى مه‌سعود و ئيبن عباس و حه‌سه‌ن و عيكريمه‌ و سعيدى كوڕى جوبه‌ير فه‌رموويانه‌ ووشه‌ى (لهو الحديث) واته‌ : گۆرانى ، ئه‌م ئايه‌ته‌ بۆ ئه‌وه‌ دابه‌زيووه‌ ،  ماناى (يشترى لهو الحديث أى يستبدل ويختار الغناء والمزامير والمعازف على القران) واته‌ : هه‌ندێك له‌ خه‌ڵكى گۆرانى و زوڕنا و مۆسيقا هه‌ڵده‌بژێرن به‌سه‌ر قورئانه‌وه‌ ، وه‌ عبدالله ى كوڕى مه‌سعود (ڕه‌زاى خواى گه‌وره‌ى لێبێت) سێ جار سوێندى خواردووه‌ كه‌وا ئه‌م ئايه‌ته‌ سه‌باره‌ت به‌ حه‌ڕاميه‌تى گۆرانى و (مۆسيقا) دابه‌زيووه‌ .

وه‌ ئيبن و جوره‌يج فه‌رموويه‌تى : (لهو الحديث) بريتى يه‌ له‌ ده‌هۆڵ ، وه‌ ضحاك فه‌رموويه‌تى : بريتى يه‌ له‌ (شرك) , وه‌ قه‌تاده‌ فه‌رموويه‌تى : بريتى يه‌ له‌ گشت گاڵته‌ و گه‌مه‌يه‌كى خراپ (تفسير البغوى :3/586). وه‌ حه‌سه‌نى به‌صرى فه‌رموويه‌تى : ئه‌م ئايه‌ته‌ سه‌باره‌ت به‌ گۆرانى و مۆسيقا دابه‌زيوه‌ (تفسير القرآن العظيم:6/296).

به‌ڵگه‌ى دووه‌م

قال تعالى : {وَاسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ وَأَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَرَجِلِكَ وَشَارِكْهُمْ فِى الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلادِ وَعِدْهُمْ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلَّا غُرُوراً} [الإسراء:64] . واته‌ : بڕۆ بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ى له‌ توانات دايه‌ گومڕايان بكه‌يت به‌ ده‌نگت (وه‌ك گۆرانى و مۆسيقا) بده‌ به‌سه‌رياندا و تێيان خوڕه‌ به‌سوار و پياده‌ى له‌شكره‌كه‌ته‌وه‌ , وه‌ هاوبه‌شييان بكه‌ له‌ ماڵ و سامان و منداڵياندا و به‌ڵێنى بێ بنه‌ماشيان پێبده‌ به‌ڵام شه‌يتان به‌ڵێنيان پێنادات ته‌نها خه‌ڵه‌تاندن نه‌بێت .

ـ ئيبن جه‌ريرى ته‌به‌ڕى له‌ ته‌فسيرى ئه‌م ئايه‌ته‌وه‌ فه‌رمووى : موجاهيد فه‌رمووى : ئايه‌تى {وَاسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ} سه‌باره‌ت به‌ له‌هوو (وه‌ك مۆسيقا) و گۆرانى دابه‌زيووه‌ (جامع البيان فى تأويل القرآن:1/8).

ـ وه‌ ئيمامى قورتوبى له‌ ته‌فسيره‌كه‌يدا فه‌رموويه‌تى : له‌م ئايه‌ته‌دا به‌ڵگه‌ى حه‌ڕاميه‌تى زوڕنا و مۆسيقا و گۆرانى و گاڵته‌ و ئاره‌زووى خراپى تێدايه‌ ، خواى گه‌وره‌ فه‌رموويه‌تى : (وَاسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ وَأَجْلِبْ عَلَيْهِمْ ) . وه‌ له‌سه‌ر قسه‌ى موجاهيد هه‌ر شتێك له‌ ده‌نگى شه‌يتان بێت يان له‌ كردارى بێت ئه‌وه‌ خۆپاراستن و دووركه‌وتنه‌وه‌ لێى واجبه‌ (الجامع لأحكام القرآن:10 / 290 ).

به‌ڵگه‌ى سێيه‌م

قال تعالي: ( وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَمِنَ التِّجَارَةِ وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ) [الجمعة: 11]. واته‌ : كاتێ بازرگانيه‌ك يان گوێبيستى ته‌پڵ و ده‌فى بازرگانه‌كان بوون بڵاوه‌ له‌لاى تۆ ده‌كه‌ن  ده‌چن بۆ لاى و تۆ به‌ڕاوه‌ستاوى (له‌سه‌ر ميمبه‌ر) به‌جێ دێڵن ، ئه‌ى محمد ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) پێيان بڵێ : ئه‌و پاداشت و به‌شه‌ى له‌لاى خواى گه‌وره‌ هه‌يه‌ چاكتره‌ له‌و يارى و گه‌مه‌ و بازرگانيه‌ ، خواى گه‌وره‌ باشترين ڕۆزى به‌خشه‌ بۆ خه‌ڵكى .

ـ ئيبراهيمى كوڕى ئه‌بوبه‌كر له‌ موجاهيده‌وه‌ ده‌گێڕێته‌وه‌ ته‌فسيرى ووشه‌ى (اللهو) له‌م ئايه‌ته‌ پيرۆزه‌ : {قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَمِنَ التِّجَارَةِ} [الجمعة: 11] . موجاهيد فه‌رموويه‌تى : (اللهو) به‌ماناى (الطبل) دێت ، واته‌ : ده‌هۆڵ ، بێگومان ئه‌گه‌ر به‌ماناى ده‌هۆڵ بێت ئه‌وه‌ گشت ئاله‌ته‌كانى تريش ده‌گرێته‌وه‌ له‌ مۆسيقا چونكه‌ هه‌موويان وه‌كو ده‌هۆڵ بۆ هه‌واو ئاره‌زو به‌كار ده‌هێنرێت (تفسير مجاهد:660).

 ـ وه‌ هه‌ندێكى تر له‌ موفه‌سيران له‌ ته‌فسيرى ووشه‌ى (اللهو) فه‌رموويانه‌ : به‌ماناى (الكبر والمزامير) دێت ، واته‌ : كه‌مان و زوڕنا و باقى ئاله‌ته‌ مۆسيقيه‌كان ده‌گرێته‌وه‌ (جامع البيان فى تأويل القرآن:23/386).

به‌ڵگه‌ى چواره‌م

قال تعالي: {وَالَّذِينَ لا يَشْهَدُونَ الزُّورَ وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا} [الفرقان: 72] . واته‌ : به‌نده‌ باوه‌ڕداره‌كانى خواى گه‌وره‌ ئه‌وانه‌شن كه‌ شايه‌تى ناحه‌ق ناده‌ن و هه‌رگيز له‌ شوێنێكدا ئاماده‌ نابن كه‌وا شايه‌تى به‌ ناحه‌قى يان (هه‌ر تاوانێكى ترى تيادا ئه‌نجام بدرێت) ، وه‌ هه‌ر كاتێك به‌لاى (گۆرانى) و گاڵته‌ و گه‌مه‌ى نه‌فاماندا تێپه‌ڕين به‌هێمنى و له‌سه‌ر خۆيى تێده‌په‌ڕن .

ئيمامى ته‌به‌ڕى له‌ ته‌فسيرى ئه‌م ئايه‌ته‌دا فه‌رموويه‌تى : (وَإِذَا مَرُّوا بِالْبَاطِلِ فَسَمِعُوهُ أَوْ رَأَوْهُ ، مَرُّوا كِرَامًا ؛ مُرُورُهُمْ كِرَامًا فِى بَعْضِ ذَلِكَ بِأَنْ لَا يَسْمَعُوهُ ، وَذَلِكَ كَالْغِنَاءِ) جامع البيان عن تأويل آى  القرآن : 17/525 . واته‌ : باوه‌ڕداران هه‌ر كاتێك به‌لاى شتى پڕو پووچ تێپه‌ڕێن و گوێ بيستى بوون يان بينيان ئه‌وه‌ گوێى بۆ ناگرن و زۆر به‌ڕێز و هێمنانه‌وه‌ تێده‌په‌ڕن وه‌كو گوێبيست بوونى گۆرانى ، (بێگومان مۆسيقاش په‌يوه‌سته‌ به‌ گۆرانيه‌وه‌ له‌ گۆرانى خراپتر بێت باشتر نيه‌) .

به‌ڵگه‌ له‌ فه‌رمووده‌ صه‌حيحه‌كان

به‌ڵگه‌ى يه‌كه‌م

قَالَ رسولُ اللهِ ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) :( لَيَكُونَنَّ مِنْ أُمَّتِى أَقْوَامٌ يَسْتَحِلُّونَ الْحِرَ وَالْحَرِيرَ وَالْخَمْرَ وَالْمَعَازِفَ ). صحيح البخارى : 5590 . واته‌ : پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) فه‌رموويه‌تى : كه‌سانێك له‌ ئوممه‌ته‌كه‌م په‌يدا ده‌بن زينا و حه‌رير و ئاره‌ق و ئاله‌ته‌ مۆسيقيه‌كان حه‌ڵال ده‌كه‌ن .

- له‌م فه‌رمووده‌يه‌دا بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت كه‌وا له‌ ئه‌سڵدا گشت ئاله‌ته‌ مۆسيقيه‌كان حه‌ڕامن ، كه‌چى كه‌سانێك دێن ئه‌م حه‌ڕامه‌ حه‌ڵاڵ ده‌كه‌ن ، هه‌ر وه‌كو به‌چاوى خۆمان ده‌بينين وه‌ به‌ گوێچكه‌كانيشمان ده‌بيستين ، ده‌بينين حيزبه‌ ئيسلاميه‌كان حه‌ڵاڵيان كرد ، وه‌ زۆرێك له‌ موسوڵمانان پێيان هه‌ڵخه‌ڵه‌تاون .

- پێناسه‌ى (المعازف) له‌ لاى زانايانى زمانى عه‌ره‌بى :-  المعازف :( هِىَ المَلاهِى الَّتِى يُضْرَبُ بهَا ، كالعُودِ والطُّنْبُورِ والدُّفِّ ، وغَيْرِها )(تاج العروس :24/155). واته‌ : مه‌عازيف بريتى يه‌ له‌و ئاله‌ته‌ ئاره‌زوانه‌ى لێده‌درێن ، وه‌كو عود و ته‌نبور و ده‌ف و غه‌يرى ئه‌وانه‌ش له‌ ئاله‌ته‌ مۆسيقيه‌كان .

به‌ڵگه‌ى دووه‌م

قَالَ النَّبِيُّ ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) : « لَيَشْرَبَنَّ أُنَاسٌ مِنْ أُمَّتِى الْخَمْرَ يُسَمُّونَهَا بِغَيْرِ اسْمِهَا يُضْرَبُ عَلَى رُءُوسِهِمْ بِالْمَعَازِفِ وَالْقَيْنَاتِ ، يَخْسِفُ اللَّهُ بِهِمُ الْأَرْضَ وَيَجْعَلُ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِيرَ »(صحيح) الصحيحة 90، 91 . واته‌ : پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) فه‌رموويه‌تى : هه‌ندێك له‌ خه‌ڵكى له‌ ئوممه‌ته‌كه‌م ئاره‌ق ده‌خۆنه‌وه‌ و ناوى ده‌نێن به‌ناوێكى تر ، وه‌ له‌ سه‌ر سه‌ريان ته‌پڵ و مۆسيقا لێده‌درێت و گۆرانى ده‌ووترێت ، خواى گه‌وره‌ ئه‌و جۆره‌ كه‌سانه‌ به‌زه‌ويدا ده‌باته‌ خواره‌وه‌ وه‌ ده‌يانكات به‌ مه‌يمون و به‌راز .

- كه‌واته‌ ئه‌وانه‌ى گوێ له‌ گۆرانى و مۆسيقا ده‌گرن با له‌ خوا بترسن بۆ ئه‌وه‌ى خواى گه‌وره‌ لێيان تووڕه‌نه‌بێت و به‌ زه‌ويدا نه‌يانباته‌ خواره‌وه‌ ، وه‌ نه‌يان كات به‌ مه‌يمون و به‌راز ، ئه‌گه‌ر نه‌ش بن به‌ مه‌يمون و به‌راز ئه‌وه‌ كرداره‌كانيان ده‌بێت به‌ كردارى مه‌يمون و به‌راز ، هه‌ر وه‌كو به‌چاوى خۆمان ده‌بينين ئه‌وانه‌ى گوێ له‌ گۆرانى و مۆسيقا ده‌گرن وه‌كو مه‌يمون و به‌راز هه‌ڵده‌په‌ڕن .

به‌ڵگه‌ى سێيه‌م

عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) قَالَ :( فِى هَذِهِ الأُمَّةِ خَسْفٌ وَ مَسْخٌ وَ قَذْفٌ  ، إِذَا ظَهَرَتِ القَيْنَاتُ وَالمَعَازِفُ وَشُرِبَتِ الخُمُورُ). ( صحيح ) انظر حديث رقم : 4273 فى صحيح الجامع. واته‌: له‌ عيمڕانى كوڕى حوصه‌ينه‌وه‌ فه‌رمووى : پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) فه‌رموويه‌تى: له‌ ئوممه‌ته‌كه‌مدا (بۆ هه‌ندێك كه‌س) ڕۆچوون به‌زه‌ويدا ده‌بێت ، وه‌ گۆڕينى ڕوخسارى ده‌م چاو ده‌بێت ن وه‌ به‌رد باران به‌سه‌ريانه‌وه‌ له‌ ئاسمانه‌وه‌ (وه‌كو قه‌ومى لوط) ، ئه‌گه‌ر گۆرانى بێژ و مۆسيقا سه‌رى هه‌ڵدا ، وه‌ ئاره‌ق خورايه‌وه‌ .

- له‌م فه‌رمووده‌يه‌شدا بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت كه‌وا گۆرانى و مۆسيقا هۆكاره‌ بۆ تووش بوون به‌م سێ سزا ترسناكه‌ ، كه‌واته‌ به‌ چ ئه‌قڵێك بووترێت گوێگرتن له‌ گۆرانى و مۆسيقا ئاساييه‌ و حه‌ڕام نيه‌ .

به‌ڵگه‌ى چواره‌م

عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَي، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ: سَمِعَ ابْنُ عُمَرَ، مِزْمَارًا قَالَ: فَوَضَعَ إِصْبَعَيْهِ عَلَى أُذُنَيْهِ، وَنَأَى عَنِ الطَّرِيقِ، وَقَالَ لِي:( يَا نَافِعُ هَلْ تَسْمَعُ شَيْئًا؟ قَالَ: فَقُلْتُ: لَا، قَالَ: فَرَفَعَ إِصْبَعَيْهِ مِنْ أُذُنَيْهِ، وَقَالَ: «كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) فَسَمِعَ مِثْلَ هَذَا فَصَنَعَ مِثْلَ هَذَا». صحيح وضعيف سنن أبى داود ، صحيح : [4924] . واته‌ : له‌ سوله‌يمانى كوڕى موساوه‌ له‌ نافعه‌وه‌ فه‌رمووى : عبدالله ى كوڕى عومه‌ر گوێى له‌ ده‌نگى زوڕنا بوو يه‌كسه‌ر دوو په‌نجه‌ى له‌سه‌ر هه‌ردوو گوێچكه‌ى دانا و له‌ ڕێگاكه‌ لايدا ، وه‌ پێى فه‌رمووم ئه‌ى نافع ئێستا گوێت له‌ هيچ شتێك هه‌يه‌ ؟ ووتم : نه‌خێر ، ئينجا هه‌ردوو په‌نجه‌كه‌ى له‌سه‌ر گوێچكه‌كانى هه‌ڵگرت و فه‌رمووى : له‌ گه‌ڵ پێغه‌مبه‌رى خوا بووم ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) گوێى له‌ شتێكى ئاوابوو يه‌كسه‌ر ئاواى كرد (واته‌ هه‌ردوو په‌نجه‌كه‌ى خسته‌ سه‌ر گوێچكه‌كانى بۆ ئه‌وه‌ى نه‌يبيستێت) .

- به‌ڕاستى زۆر به‌داخه‌وه‌ موسوڵمانانى ئێستا له‌ كاتى بيستنى زوڕنا و ته‌پڵ و مۆسيقا له‌ جياتى گوێچكه‌كانيان بگرن گوێى بۆ شل ده‌كه‌ن و سه‌رى بۆ با ده‌ده‌ن !!! .

به‌ڵگه‌ى پێنجه‌م

عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ : كُنْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ ، " فَسَمِعَ صَوْتَ طَبْلٍ  ، فَأَدْخَلَ إِصْبَعَيْهِ فِى أُذُنَيْهِ ، ثُمَّ تَنَحَّى ، حَتَّى فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ، ثُمَّ قَالَ : هَكَذَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ  ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ). ( صحيح ) 1542، صحيح ابن ماجة . واته‌ : له‌ موجاهيده‌وه‌ فه‌رمووى : له‌ گه‌ڵ عبدالله ى كوڕى عومه‌ر بووم گوێى له‌ ده‌نگى (ده‌هۆڵ - ته‌پلێك) بوو يه‌كسه‌ر هه‌ردوو په‌نجه‌ى خسته‌ نێو گوێچكه‌كانى پاشان له‌ ڕێگاكه‌ لايدا و ئه‌م كاره‌ى سێ جار دووباره‌ كرده‌وه‌ ، پاشان فه‌رمووى : پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) (ئه‌گه‌ر گوێبيستى شتێكى ئاوا بوايه‌) ئاواى ئه‌كرد .

به‌ڵگه‌ى شه‌شه‌م

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ  ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) قَالَ: " إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى حَرَّمَ الْخَمْرَ وَالْمَيْسِرَ وَالْكُوبَةَ وَقَالَ: كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ". قِيلَ: الْكُوبَةُ الطَّبْلُ. ((الصحيحة)) (1708). واته‌ : له‌ ئيبن عه‌باسه‌وه‌ له‌ پێغه‌مبه‌رى خواوه‌ ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) فه‌رمووى : به‌ڕاستى خواى گه‌وره‌ حه‌ڕامى كردووه‌ ئاره‌ق و قومار و ته‌پڵ و ده‌هۆڵ ، وه‌ فه‌رمووى : هه‌موو شتێكى سه‌رخۆشكه‌ر حه‌ڕامه‌ ، ووتراوه‌ ووشه‌ى (الكوبة) واته‌ : (الطبل) ده‌هۆڵ و ته‌پڵ .

به‌ڵگه‌ى حه‌وته‌م

عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَ: أَخَذَ النَّبِيُّ ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) بِيَدَيَّ ، فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ إِلَى ابْنِهِ إِبْرَاهِيمَ وَهُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ. فَأَخَذَهُ النَّبِيُّ ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) فَوَضَعَهُ فِى حِجْرِهِ ، حَتَّى خَرَجَتْ نَفْسُهُ ، فَوَضَعَهُ ، ثُمَّ بَكَي. فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ ، أَتَبْكِى وَأَنْتَ تَنْهَى عَنِ الْبُكَاءِ؟ . فَقَالَ: «إِنِّى لَمْ أَنْهَ عَنِ الْبُكَاءِ ، وَلَكِنْ نَهَيْتُ عَنْ صَوْتَيْنِ أَحْمَقَيْنِ فَاجِرَيْنِ ، صَوْتٍ عِنْدَ نَغْمَةِ لَهْوٍ وَلَعِبٍ وَمَزَامِيرِ شَيْطَانٍ ، وَصَوْتٍ عِنْدَ مُصِيبَةٍ ، لَطْمِ وُجُوهٍ  ، وَشَقِّ جُيُوبٍ ، وَهَذَا رَحْمَةٌ ، مَنْ لَا يَرْحَمُ ، لَا يُرْحَمُ ، يَا إِبْرَاهِيمُ  ، لَوْلَا إِنَّهُ وَعْدٌ صَادِقٌ ، وَقَوْلٌ حَقٌّ وَإِنَّ آخِرَنَا سَيَلْحَقُ أَوَّلَنَا ، لَحَزِنَّا عَلَيْكَ حُزْنًا هُوَ أَشَدُّ مِنْ هَذَا ، وَإِنَّا بِكَ لَمَحْزُونُونَ ، تَبْكِى الْعَيْنُ ، وَيَحْزَنُ الْقَلْبُ ، وَلَا نَقُولُ مَا يُسْخِطُ الرَّبَّ . قال الألبانى : وفى الحديث تحريم آلات الطرب لأن المزمار هو الآلة التى يزمر بها. وهو من الأحاديث الكثيرة التى ترد على ابن حزم إباحته لآلات الطرب . سلسلة الأحاديث الصحيحة :1/790 . واته‌ : له‌ عبدالرحمنى كوڕى عه‌وفه‌وه‌ فه‌رمووى : پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) ده‌ستى گرتم و ڕۆيشتم له‌ گه‌ڵى بۆ لاى ئيبراهيمى كوڕى له‌و كاته‌ى ئيبراهيم له‌سه‌ره‌ مه‌رگدا بوو و ڕۆحى ده‌دا ، پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) كوڕه‌ خۆشه‌ويسته‌كه‌ى هه‌ڵگرت و له‌كۆشى خۆيدانا هه‌تا ڕۆحى ده‌رچوو ، ئينجا ئيبراهيمى دانا و گريا ، عبدالرحمن ووتى ووتم ئه‌ى پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) تۆ ده‌گريێ و نه‌هيش ده‌كه‌ى له‌ گريان ؟ فه‌رمووى : من نه‌هيم نه‌كردووه‌ له‌ گريان ، به‌ڵكو من نه‌هيم كردووه‌ له‌ دوو ده‌نگى بێ مانا و ناشرين ، ده‌نگێك له‌ كاتى ئاوازى له‌هو و گه‌مه‌ و مۆسيقاى شه‌يتان ، وه‌ ده‌نگێك له‌ كاتى به‌ڵاو ناخۆشى له‌ گه‌ڵ لێدان له‌ ده‌م و چاو و يه‌خه‌ڕنين ، وه‌ ئه‌و گريانه‌ى من بۆ ئيبراهيم ره‌حم و به‌زه‌ييه‌ ، هه‌ر كه‌سێك به‌زه‌يى به‌ غه‌يرى خۆيدا نه‌يه‌ته‌وه‌ ئه‌وه‌ خواى گه‌وره‌ به‌زه‌يى پێنابات ، وه‌ ئه‌گه‌ر مردن وه‌عدێكى ڕاست و حه‌ق نه‌بايه‌ ، وه‌ كه‌سانى كۆتاييمان به‌كه‌سانى سه‌ره‌تامان نه‌گه‌يشتبايه‌ ئه‌وه‌ زياتر له‌وه‌ بۆت غه‌مگين تر ده‌بووين ، وه‌ ئێمه‌ به‌ تۆ زۆر غه‌مگينين ئه‌ى ئيبراهيم ، چاو ده‌گريێت ، وه‌ دڵ غه‌مبار ده‌بێت ، وه‌ شتێك ناڵێين خواى گه‌وره‌ تووڕه‌ بكات .

- شێخى ئه‌لبانى (ڕه‌حمه‌تى خواى گه‌وره‌ى لێبێت) فه‌رموويه‌تى: له‌م فه‌رمووده‌يه‌دا حه‌ڕاميه‌تى ئاله‌ته‌ مۆسيقيه‌كانمان بۆ ده‌رده‌كه‌وێت ، وه‌ ئه‌م فه‌رمووده‌يه‌ يه‌كێكه‌ له‌و فه‌رمووده‌ زۆرانه‌ى كه‌وا ڕه‌ددى ابن حزم ده‌داته‌وه‌ له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ى ئاله‌ته‌ مۆسيقيه‌كان .

به‌ڵگه‌ى هه‌شته‌م

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ  ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) : صَوْتَانِ مَلْعُونَانِ ، صَوْتُ مِزْمَارٍ عِنْدَ نِعْمَةٍ ، وَصَوْتُ وَيْلٍ عِنْدَ مُصِيبَةٍ . سلسلة الأحاديث الصحيحة : 427 . واته‌ : پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) فه‌رموويه‌تى : دوو ده‌نگ هه‌ن نه‌فره‌ت لێكراون ، ده‌نگى زوڕنا (مۆسيقا) له‌ كاتى خۆشيدا ، وه‌ ده‌نگى وه‌يل و ڕۆڕۆكردن له‌ كاتى به‌ڵاو ناخۆشيدا .

به‌ڵگه‌ى نۆيه‌م

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ : الدُّفُّ حَرَامٌ ، وَ الْمَعَازِفُ حَرَامٌ ، وَ الْكُوبَةُ حَرَامٌ ، وَ الْمِزْمَارُ حَرَامٌ . أخرجه البيهقى 10 / 222 ، وقال الألبانى : وهذا إسناد صحيح : تحريم آلات الطرب:92 . واته‌ : له‌ عبدالله ى كوڕى عه‌باسه‌وه‌ (ڕه‌زاى خواى گه‌وره‌ى لێبێت) فه‌رموويه‌تى : ده‌ف حه‌ڕامه‌ ، وه‌ ئاله‌ته‌ مۆسيقيه‌كان حه‌ڕامه‌ ، وه‌ ته‌پڵ و ده‌هۆڵ حه‌ڕامه‌ ، وه‌ زوڕنا حه‌ڕامه‌ .

تێبينى: ده‌ف لێدان ته‌نها له‌ چه‌ند حاله‌تێك دروسته‌ ، له‌ كاتى بووك گواستنه‌وه‌ به‌ڵام به‌بێ بوونى تێكه‌ڵى ژن و پياو ، وه‌ له‌ كاتى جه‌ژن  (تحريم الات الطرب : 121 ).

به‌ڵگه‌ى ده‌يه‌م

عن الحسن البصرى قال : ليسَ الدفوفُ مِن أمرِ المسلمينَ فى شيءٍ وأصحابُ عبد الله كانوا يُشَقِّقونَها. واته‌ : ده‌ف لێدان له‌ كردارى موسوڵمانان نيه‌ ، هاوه‌ڵانى عبدالله ى كوڕى مه‌سعود پارچه‌ پارچه‌يان ده‌كرد .

- كه‌واته‌ ئه‌م ده‌ف لێدانه‌ى سۆفى شوێن كه‌وته‌ى حيزبه‌ ئيسلاميه‌كان ئه‌نجامى ئه‌ده‌ن له‌ كاتى ئاهه‌نگ گێڕان به‌بۆنه‌ى له‌ دايك بوونى پێغه‌مبه‌ر ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) ، يان له‌ كاتى بۆنه‌ سياسى و بيدعيه‌كاندا حه‌ڕامه‌ و پێچه‌وانه‌ى كردارى پێشينه‌ چاكه‌كانه‌ .

شوبهه‌يه‌ك و وه‌ڵامه‌كه‌ى

ئه‌و كه‌سانه‌ى گۆرانى و مۆسيقا بۆ خۆيان و خه‌ڵك حه‌ڵاڵ ئه‌كه‌ن زۆر جار ئه‌م فه‌رمووده‌يه‌ به‌ به‌ڵگه‌ ده‌هێننه‌وه‌ ، عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ : ( إِنَّ أَبَا بَكْرٍ دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا جَارِيَتَانِ فِى أَيَّامِ مِنًى تُدَفِّفَانِ وَتَضْرِبَانِ وَفِى رِوَايَةٍ: تُغَنِّيَانِ بِمَا تَقَاوَلَتِ الْأَنْصَارُ يَوْمَ بُعَاثَ وَالنَّبِيُّ ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) مُتَغَشٍّ بِثَوْبِهِ فَانْتَهَرَهُمَا أَبُو بَكْرٍ فَكَشَفَ النَّبِيُّ ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) عَنْ وَجْهِهِ فَقَالَ: " دَعْهُمَا يَا أَبَا بَكْرٍ فَإِنَّهَا أَيَّامُ عِيدٍ وَفِى رِوَايَةٍ: يَا أَبَا بَكْرٍ إِن لكل قوم عيدا وَهَذَا عيدنا ) (مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ) ، مشكاة المصابيح : 1432 .  واته‌ : له‌ عائيشه‌وه‌ فه‌رمووى : ئه‌بوبه‌كرى هاته‌ لاى  له‌وكاته‌ عائيشه‌ دوو كچۆڵه‌ى بچووكى له‌لا بووه‌ له‌ ڕۆژانى (جه‌ژنى قوربان) ده‌فيان لێده‌دا  ، وه‌ له‌ ڕيوايه‌تى فه‌رمووده‌يه‌كى تردا گۆرانيان ده‌ووت (به‌و قسانه‌ى ئه‌نصاريه‌كان له‌ هۆزى ئه‌وس و خه‌زره‌ج له‌سه‌رده‌مى جاهيليدا له‌كاتى شه‌ڕدا به‌رامبه‌ر يه‌كيان به‌كارده‌هێنا كه‌ باسى غيره‌ت و ئازايى بوو) ، وه‌ پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) به‌ پۆشاكه‌كه‌ى خۆى داپۆشى بوو ، ئه‌بوبه‌كر خۆى له‌م دوو كچۆڵه‌ تووڕه‌ كردبوو فه‌رمووى چۆن ده‌بێ ده‌نگى شه‌يتان له‌ ماڵى پێغه‌مبه‌رى خوا بێت ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) ، پێغه‌مبه‌رى خوا ( صلی الله‌ علیه‌ وسلم ) پۆشاكه‌كه‌ى له‌سه‌ر ده‌م و چاوى لادا و فه‌رمووى : وازيان لێبهێنه‌ ئه‌ى ئه‌بوبه‌كر ئه‌مه‌ ڕۆژى جه‌ژنه‌ بۆ هه‌موو قه‌ومێك جه‌ژن هه‌يه‌ و ئه‌مه‌ش جه‌ژنى ئێمه‌يه‌ .

وه‌ڵام :

1 – ئه‌وه‌ى ئه‌م دوو جاريه‌ ئه‌يان ووت بريتى بوو له‌ باسكردنى ئازايه‌تى و شه‌ڕ ، هيچ ووته‌يه‌كى ناشه‌رعى تيا نه‌بووه‌ .

2 – ئه‌م دوو كچۆڵه‌يه‌ ته‌مه‌نيان بچووك بووه‌ .

3 – ئه‌مه‌ له‌ ڕۆژى جه‌ژندا بووه‌ ، بۆيه‌ ده‌ف لێدان له‌ ڕۆژى جه‌ژندا دروسته‌ .

4 – ئاله‌ته‌ مۆسيقيه‌كانيان به‌كارنه‌هێنابوو (مجموع فتاوى العلامة عبد العزيز بن باز رحمه الله:3/397 ).

ئامادەكردنی مامۆستا : هه‌ڵگورد مصطفى گه‌ڵاڵه‌يى





لەلایەن : gardin
         
بەروار :
٢٠١٦/١١/٢٧
         

مافی گشت موسڵمانێکه‌ بۆ سود وه‌رگرتن و بڵاو کردنه‌وه‌ی گشت بابه‌ته‌کانی ماڵپه‌ڕی فه‌رمووده‌